Participatieproces ‘t Groot Clooster onder de loep
Vier analyses over toezeggingen, raadsbesluiten en de kwaliteit van de participatievragenlijst
Herenboeren Heemstede en Stichting Sportpark HBC hebben het participatieproces over ‘t Groot Clooster getoetst en concluderen in vier zelfstandige analyses dat het niet voldoet aan de politieke toezeggingen, de raadsbesluiten en het eigen beleid van de gemeente. Samen vertegenwoordigen zij ruim 2.500 betrokken inwoners; de centrale toezeggingen uit november 2025 zijn niet aantoonbaar in de participatievragenlijst verwerkt.
Op 16 april 2026 startte de gemeente Heemstede de participatiefase voor de gebiedsontwikkeling van ‘t Groot Clooster en het Havenkwartier. Herenboeren Heemstede en Stichting Sportpark HBC zijn samen met Hoeve Nijverdal de organisaties die er het meest direct door worden geraakt. In het rapport bundelen beide organisaties hun bezwaren tot een samenhangend beeld: een proces dat op politiek, juridisch, beleidsmatig en methodologisch niveau tekortschiet ten opzichte van wat is toegezegd en vastgelegd.
Wat hebben Herenboeren Heemstede en HBC onderzocht?
Herenboeren Heemstede en Stichting Sportpark HBC vertegenwoordigen samen ruim 2.500 betrokken inwoners die dagelijks gebruikmaken van het gebied. In het document toetsen zij het participatieproces vanuit vier invalshoeken: de politieke toezeggingen uit de verkiezingstijd, de formele raadsbesluiten van november 2025, het eigen gemeentelijk beleid en de kwaliteit van de online vragenlijst.
De vier analyses staan op zichzelf en versterken elkaar. Samen laten zij zien dat het proces op meerdere niveaus afwijkt van de kaders waaraan het gebonden is. Hieronder lopen we de vier vragen langs die daaruit volgen.
Zijn de politieke toezeggingen nagekomen?
In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2026 onderschreven vijf van de zes partijen de randvoorwaarden voor een levensvatbare Herenboerderij: behoud van de huidige omvang, kwalitatief goede en aaneengesloten grond, centrale faciliteiten en respect voor de dertigjarige erfpacht. Vijf partijen spraken zich bovendien uit tegen een weg of verkeersdoorgang over het sportterrein van HBC.
Het Raadsinformatiebericht van 14 april 2026, waarmee het demissionaire college de participatie aankondigde, noemt geen van deze toezeggingen. De levensvatbaarheid van de boerderij wordt niet als randvoorwaarde behandeld, maar als onderwerp van de participatie. Daarmee keert het college de afspraak om: wat partijen als vaststaand buiten de participatie plaatsten, wordt een open vraag die de participatie moet beantwoorden.
Zijn de raadsbesluiten van november 2025 verwerkt in de vragenlijst?
In november 2025 legde de gemeenteraad het kader voor de participatie vast. De wethouder deed mondelinge toezeggingen in de commissie Ruimte van 13 november, het college bevestigde die schriftelijk in twee raadsinformatieberichten en op 27 november nam de raad een amendement van D66, VVD en PvdA aan. De kern daarvan: de vlekkenkaart is geen vaststaande weergave maar een uitnodiging voor discussie, bestaande rechten worden gerespecteerd en partijen beslissen nadrukkelijk mee over hun toekomst.
De centrale toezeggingen en besluiten zijn niet aantoonbaar in de vragenlijst verwerkt. Op twee punten werkt de lijst er zelfs tegenin. De gronden van de Herenboeren worden over twee deelgebieden verdeeld, “Poort tot Meermond” en “Open landschap”, waardoor de boerderij als functionele eenheid wordt doorgeknipt. En de inleidingen bij elke deelvraag presenteren de planrichting als vaststaand feit, terwijl de raad besloot dat dit slechts een discussie-uitnodiging is.
Handelt de gemeente volgens haar eigen participatiebeleid?
De analyse toetst het proces aan twee eigen documenten van de gemeente: het Beleid Versterken Lokale Democratie uit 2023 en de Participatieverordening Heemstede uit 2026. Op meerdere punten is het proces daarmee in strijd.
De ruimte voor participatie is niet vooraf kenbaar gemaakt, terwijl het beleid dat uitdrukkelijk voorschrijft. Stakeholders zijn ingedeeld als partij die wordt geraadpleegd, twee treden lager dan het raadsbesluit dat bepaalt dat zij meebeslissen. Het toegezegde vervolgoverleg van medio maart 2026 is nooit gehouden en twee brieven van Herenboeren Heemstede bleven onbeantwoord. Voor de afwijking van eerdere toezeggingen ontbreekt bovendien elke motivering, wat volgens de organisaties op gespannen voet staat met het motiveringsbeginsel van artikel 3:46 van de Algemene wet bestuursrecht.
Is de participatievragenlijst methodologisch deugdelijk?
De online vragenlijst op grootclooster.nl is het enige instrument dat voor alle Heemstedenaren toegankelijk is en tegelijk het meest kwetsbare. Elke deelvraag begint met een sturende inleiding die de planrichting als feit presenteert. De antwoordopties zijn niet gerandomiseerd. Het enige vrije tekstveld staat helemaal aan het einde, na een reeks vragen die het beeld al hebben bepaald.
De vragenlijst toont ‘t Groot Clooster alsof het leeg is, terwijl er al drie organisaties dagelijks werken, sporten en boeren.
De meest fundamentele kritiek betreft dat beeld. Het gebied wordt gepresenteerd alsof het nog ingericht moet worden, terwijl Herenboeren Heemstede, HBC en Hoeve Nijverdal er al gevestigd zijn, met formele rechten en expliciete garanties van college en raad. De lijst voldoet op meerdere punten niet aan de eisen voor deugdelijk onderzoek: de antwoordopties zijn niet gerandomiseerd, vragen worden voorafgegaan door sturende beleidsuitspraken en de meest betrokken doelgroepen vallen in een restcategorie.
Wat vragen Herenboeren Heemstede en HBC?
Beide organisaties benadrukken dat zij constructief willen meedenken, maar dat het proces eerst op orde moet zijn. Zij achten de uitkomsten ongeschikt als onderbouwing van besluiten over hun toekomst, zolang de participatie niet alsnog plaatsvindt onder de randvoorwaarden die de raad op 27 november 2025 heeft vastgesteld. Het document is bedoeld als onderbouwing voor het gesprek met het college, de gemeenteraad en de nieuw te vormen coalitie.
Veelgestelde vragen
Wat is het participatieproces ‘t Groot Clooster?
Het participatieproces ‘t Groot Clooster is de inspraakfase die de gemeente Heemstede op 16 april 2026 startte voor de gebiedsontwikkeling van ‘t Groot Clooster en het Havenkwartier. Inwoners en organisaties konden meedenken via bijeenkomsten, straatgesprekken en een online vragenlijst op grootclooster.nl/denk-mee.
Wat is de belangrijkste kritiek op het participatieproces?
Herenboeren Heemstede en Stichting Sportpark HBC stellen in vier analyses vast dat het participatieproces niet voldoet aan de politieke toezeggingen, de raadsbesluiten van november 2025 en het eigen participatiebeleid van de gemeente. De centrale toezeggingen zijn niet aantoonbaar in de participatievragenlijst verwerkt en op twee punten werkt de vragenlijst er tegenin.
Waarom is de participatievragenlijst volgens de organisaties ondeugdelijk?
De vragenlijst presenteert de gemeentelijke planrichting als vaststaand feit, gebruikt niet-gerandomiseerde antwoordopties en biedt geen categorie voor pachters of coöperatieleden. De gronden van de Herenboeren worden over twee deelgebieden verdeeld, waardoor de boerderij als eenheid onzichtbaar wordt. Daarmee voldoet de lijst op meerdere punten niet aan de eisen voor deugdelijk onderzoek.
Wat betekende de toezegging van een blanco vel?
In de commissie Ruimte van 13 november 2025 zegde de wethouder toe dat de participatie zou starten met een blanco vel, zonder vooropgezette plannen of vaststaande keuzes. Volgens Herenboeren Heemstede en HBC laat de vragenlijst het tegenovergestelde zien: de deelgebieden zijn vooraf benoemd, ingetekend en van een functie voorzien.
Wat vragen Herenboeren Heemstede en HBC van de gemeente?
Beide organisaties achten de uitkomsten van het proces ongeschikt als onderbouwing van besluiten over hun toekomst, zolang de participatie niet alsnog plaatsvindt onder de randvoorwaarden die de gemeenteraad op 27 november 2025 heeft vastgesteld. Het document is bedoeld als onderbouwing voor het gesprek met het college, de raad en de nieuw te vormen coalitie.